Beton-zavod-ivanteevka.ru

БЕТОННЫЙ ЗАВОД "РБУ ИВАНТЕЕВКА"
0 просмотров
Рейтинг статьи
1 звезда2 звезды3 звезды4 звезды5 звезд
Загрузка...

Семей цемент зауытыны тарихы

Семей цемент зауытыны тарихы

pic2

Музей тарихы

Қазақстандағы көне музейлердің бірі – Семейдің облыстық тарихи-өлкетану музейі 1883 жылы саяси жер аударылған орыс демократтары Е.П. Михаэлис, М.И. Долгополов, П. Д. Лобановский және қазақ халқының ұлы ақыны Абай Құнанбаевтың бастамасымен құрылған болатын. Сонымен қатар музейдің ірге тасын қалауға А. А. Леонтьев,А. А. Блэк, Н. Я. Коншин В. Н. Филипов, М. И.Суворцев сияқты жер аударылғандар үлестерін қосқан. Музейдің және қоғамдық кітапхананың құрылуына қолдау көрсеткен Статистика комитетінің төрағасы, губернатор А. П. Проценко болды.

Әр уақытта музейдің қалыптасып, дамуына ұлы Абай, оның талантты шәкірті, ақын, философ Шәкәрім Құдайбердиев, заманымыздың заңғар жазушысы Мұхтар Әуезовтер қолдау көрсеткен. Музей құрылғалы 8 рет қоныс аударған екен. 1978 жылдан бүгінгі күнге дейін музей 1895 жылдары салынған генерал – губернатор үйінің ғимаратында орналасқан. Революция және азаматтық текетірес кезінде бұл ғимарат «Бостандық үйі» деп аталған. Осы ғимаратта 1917 жылы Алаш қозғалысының басшысы Әлихан Бөкейханов қала тұрғындарымен кездескен. Сол жылы осы ғимаратта қазақтардың бірінші облыстық съезі өтті. Съезде Қазақ автономиясын құру туралы шешім қабылданды.

Музей қоры саяси жер аударылғандар мен жергілікті зиялылардың жеке коллекцияларымен толтырылғаны музей тарихынан белгілі. ХХ ғасырдың басында, яғни, Орыс географиялық қоғамы Батыс – Сібір бөлімі Семей бөлімшесі құрылған кезеңде музей қорында 2489 жәдігер болды. Оның көбі (427 дана) тарихтың ерте және орта дәуіріне жататын жәдігерлер еді. Олар бүгін де музейдің алтын қоры болып есептеледі.

Қорында 34 мың сирек кездесетін басылымы бар ғылыми кітапхана — семейліктіктердің мақтанышы. Мұнда сирек кездесетін сөздіктер, анықтамалар, ғылыми жұмыстар Орта Азия, Қытай, Ресей ғалымдарының еңбектері, Семей статистика комитетінің есептері, атлас және географиялық карталар бар. Орыс география қоғамы Батыс – Сібір бөлімі Семей бөлімшесінің ғылыми жазбалары сақталған. ХІХ ғасырдың соңы – ХХ ғасырдың бас кезеңіне жататын баспа басылымдары осы кітапханадан табылады.

Қазіргі күні музей қорында 108 мыңнан артық жәдігер сақтаулы. Жаңартылған экспозициялар музейдің алты залында: «Палеонтология және геология», «Туған өлкенің табиғаты», «Археология және этнография», «Қала және өлкенің тарихы», «Алаш қозғалысы және Алаш қаласы туралы», «Семей ядролық полигоны», «Семей тәуелсіздік жылдарында» атты бөлімдерде орналасқан. Музейдің көрме залында тақырыптық көрмелер ұйымдастырылып тұрады. Сонымен қатар қалалық мәдениет сарайында орналасқан «Семей Ұлы Отан соғысы жылдарында» атты экспозиция залы мен Абай ауданының орталығы Қарауыл ауылында, Үржар ауданында, Аягөз қаласында музей филиалдары жұмыс жасайды.

Соцсети
Пайдалы сілтемелер

Цемент өндірісінен шыққан ластаушы заттардың қоршаған ортаға әсерін бақылау. Мониторинг жүргізу

Цемент пен темір-бетон ең қолайлы және әмбебап материалдар ретінде республиканың барлық облыстарында өндіріледі. Барлық қалаларда дерлік ірі және шағын қабырғалық блоктар, темір-бетон құрылымдары мен бұйымдарын өндіретін зауыттар бар. Қазақстанның оңтүстігі мен оңтүстік-шығысында көбіне қызыл кірпіш өндіріледі.Керамзитті саздың Алматы, Шымкент, Қостанай маңындағы ірі кен орындары пайдаланылуда.

Содержание

КІРІСПЕ
1. Жалпы бөлім
1.1 Цементтің құрамы және оның түлері
1.2 Цементті клинкер
1. 3 Цементті механикалық-химиялық белсендіру
2. Негізгі бөлім
2.1 Портландцемент цехы
2.2 Портландцементтің негізгі технологиялық қасиеттері
2.3 Портландцемент қатаюының физика-химиялық негіздері
2.4 Ұсақ тартылған байланыстырғыш цементкүл өндірісінің технологиялық параметрлерін оңтайландыру
2.5 Ұсақ тартылған байланыстырғыш цементкүл өндірісінің технологиялық схемасы
3. Цемент өндірісінен шыққан ластаушы заттардың қоршаған ортаға әсерін бақылау. Мониторинг жүргізу
3.1 Жұмысшылардың жағдайы
ҚОРЫТЫНДЫ
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

Вложенные файлы: 1 файл

цемент өндірісі.docx

Модификацияланған ұсақ тартылған байланыстырғыш цементкүл алу үшін цементті алдын ала С-3 суперпластификаторымен араластырылып, қатаюды жылдамдататын қоспа салынған күлмен бірге қосымша тартады. Байланыстырғышты қосымша үгіп-тарту құрылысы түрлі жоғары нәтижелі агрегаттарда – дірілдеткіш, роторлы-соққыш, құйындатқыш, ағыстық және басқа да диірмендерде 450-550 м2/кг үлестік бетке жеткенше жүргізіледі (14).

Байланыстырғыш цементкүлді қосымша тарту және механикалық белсендіру үшін «Айрих» фирмасының ММЗ жедел араластырғышын ұсынуға болады. Араластырғыш жұмыс істеген кезде пайда болатын араластырылатын материалдың қарсы ағыны жоғары түрлі жылдамдықпен оның қарқынмен араласуын әбден майдалануын қамтамасыз етеді. Араластырғыш резервуарының көлемі 500 л, өнімділігі сағатына материалды 22 рет салғанда 11 м3/ч.

1 — сурет – Ұсақ тартылған байланыстырғыш цементкүл өндірісінің технологиялық схемасы

2-кесте – Ұсақ тартылған байланыстырғыш цементкүл өндіруге арналған негізгі жабдық

схема бойынша позиция

Цемент пен күлге арналған арнайы көлік

Тозаң тәріздес материалдарды пневматикалық түсіргіш

Читайте так же:
Цемент миксер 10 кубов

Цемент пен күлге арналған шұңқыр сыйымдылықтар

Цементкүл байланыстырғышқа арналған сыйымдылық

Дайын өнім қоймасы

3. Цемент өндірісінен шыққан ластаушы заттардың қоршаған ортаға әсерін бақылау. Мониторинг жүргізу.

Құрылыс материалдар өндірісінде темір бетондар, күйген кірпіштер,керамзитті блоктар,есік –терезелі блокты құрылыс материалдары шығарады. Осы Құрылыс материалдарды өндіру барысында қоршаған ортаға, яғни атмосфераға шаң, газдар және қатты қалдықтар тасталынады. Қоршаған ортаны бейорганикалық шаңдар, цемент шаңдары, ағаш шаңдары, күйелер, күкірт оксидісі, көміртегі оттегісі,азот оттегісі, аэразоль күйдірулері бөлінеді. Бұл тастамалар адам өміріне, денсаулығына,өсімдіктерге,яғни қоршаған ортаға зиян-қауіптерін тигізуде.

Қазақстан республикасының қоршаған ортаны қорғау министрлігі мен денсаулық сақтау министрліктері «Атмосфераны ластайтын тастамалы заттарды нормалау үшін осы атмосфераны ластайтын заттарға қойылған Шектік Мүмкіндік Тастамалар (ШМТ,ПДВ) немесе Уақытша Келісімді Тастамалар (УКТ,ВСВ) » әр ластау көздері үшін бекіткен.

Атмосфераны қауіпті ластаулардан қорғау-бұл негізгі техникалық мәселермен шешіледі.Ол үшін тастамаларды жою үшін технологиялық мәселерді модернизациялау керек немесе оларды өндірісте толық қайта өңдеу керек.

Цемент өндірісінің негізгі технологиялық процесінде көп мөлшерде шаң түзіледі. Шаң түзілу көзі болып пеш агрегаттары, дейірмендер, кірпіштер және ұсақтау қондырғылары, шикізат қоймалары, цемент, клинкер қоспалары, шаң материалдарын тастайтын жолдар, темір жол вагонына цементті арту орындары.Кесте – 1.

Цемент өндірісінің негізгі технологиялық жүйесі көп көлемде шаң болуымен жүргізіледі. Атмосфераға тасталынатын , бөлінетін газдар мен аспирациялы ауаны шаңсыздандыру үшін арнайы шаң ұстайтын қондырғылар қолданылады, олар ауаның ластануы мен өңделетін материалдардың шығындарын болдырмау жолдарын жасайды.Атмосфераға

тасталынатын шаңдардың 80 %-ке жуығы айналмалы пештерден бөлінеді, ал шаңдардың басқа бөлігі- цементті және шикізатты диірмендерден , ұсақтағыш-кептіргіш қондырғылардан, сонымен қатар шикізат материалдарын , қоспалар , клинкерді және цементтің сақталуы барысында бөлінеді.

Цемент өндірісінің шаңдарына сипаттамалар. Кесте -1.

100м дейінгі пеш ұзындығы

Жылу алмастырғыш циклондыпеш

Сепараторлы диірмен цементті

Сонымен бірге цементті клинкер өндірісінде шаң газдарын пайдалануға болады.Цемент клинкер өндірісі—энергиялы процесс 1т цемент шығаруға 180-200 кг отын пайдалынады.Цементке кететін отын мен электр қуатының үлесі 40-50 % -ке жетеді.

Атмосфераға тасталынатын зиянды заттар. Кесте- 2.

Цемент өндірісінде газоанализатор қолданады.

  • — мөлшерін анықтау;
  • — мөлшерін анықтау;
  • — мөлшерін анықтау;

1 – сурет. Цемент өндірісіндегі газоанализаторды қолдану нүктелері.

1. Айналу пешіне түсер алдында (вращающаяся печь).

2. Суыту және кальцинирлеу этаптарының арасында (кальцинирования и охлаждения).

3. Зиянды заттардың мониторингісінде (При мониторинге выбросов).

Зиянды заттардың және газдардың мониторингісін жүргізу.

3.1.Цемент өнеркәсібінің энергияны қолдануы.

Цемент өнеркәсібі отын мен энергияны ең көп тұтынатын халық шаруашылыгының бір саласы. Жыл сайын цемент өнеркэсібі 23 млн.т. щартты котельдік-пештік отынын жәңе 14 млрд. кВт/сағ. электрэнергиясын тұтынады. Тұтьщатын отыңңың құны дайын цементтің өзіндік құнынан 26 пайызға дейін болады. Отың мен электр энергия шығының 1 пайыз азайту арқылы 12,5 млн. тенге экономия жасауға болады. Сондықтан отын және энергия қорын ұқыпты тұтыну, оны унемдеу жолдарын іздестіру цемент өнеркэсібі үшін өте маңызды мәселе. Цемент өнеркәсібінде отын үшін майдаланған тас көмір, мазут және табиғи газ қолданады. Әрине тас көмір қолданудың көптеген ыңғайсыздығы бар. Біріншіден, оны қолданарда қосымша қойма алаңын жасау керек, өзіндік кептіруге жэне ұнтақтауға қажет агрегаттармен жабдықталған технологиялық жолы болу керек. Оның үстіне заводтың санитарлық жағдайы нашарлауынан көмірдің өзінен-өзі жанып кету қаупі туады. Осы себепті техникалық қауіпсіз жұмыс істеу үшін көптеген инженерлік, экологиялық проблемаларды шешуді керек етеді. Сұйық отын (мазутты) қолдануда да көптеген ыңғайсыздық бар. Мысалы, оны пешке берер алдында сүйықтандыру үшін 60-70 С температураға дейін қыздыру қажет. Сондықтан оны қыздыратын агрегат салу керек, оған қоса мазутты сақтайтын арнаулы қойма, қоймадан оны қопару үшін насос талап етіледі. Технологиялық жагынан ең өтімді табиғи газ. Ол газ жүргізу қүбыр жолынан басқа ешқандай қүрылысты да, жабдықты да қажет етпейді. Сондықтан кейінгі жылдары мүмкіндігінше цемент заводтары табиғи газ қолдануға көшіп жатыр.

3.2. Жұмысшылардың жағдайы

Өндіріс жұмысшыларының жыныстық-жастық және кәсіптік-өндірістік ерекшеліктері олардың арасында тараған аурулардың деңгейі мен құрамына қатты әсерін тигізетіндігі белгілі. Сондықтан осы ерекшелікті жан-жақты зерттеу тек қана аурулардың эпидемиологиясын анықтау үшін емес, сонымен қатар өндіріс жұмысшылары арасында сауықтыру, емдеу және профилактика шараларын тиімді ұйымдастыруға қажет.

1-кестеде келтірілген деректерге қарағанда, цемент өндірісінде еңбек ететін адамдардың 89,8% жұмысшылар, 6,6% қызметкерлер, 3,6% инженерлік-техникалық қызметтегілер болып шықты.

Жұмысшылардың 84,8% ер кісілер, 15,2% әйелдерді құрайды.

Читайте так же:
Цемент предел прочности при изгибе предел прочности при сжатии

Инженерлік-техникалық қызметкерлердің 53,8% ерлердің, ал 47,2% әйелдердің үлесіне тиетін болып шықты.

1-кесте – Цемент өндірісі жұмысшыларының негізгі цехтары, еңбек ету ұзақтығы және жыныстары бойынша таралуы (абс., % қатынастар)

Семей

Семей — город в восточном Казахстане на реке Иртыш. Население – 322 623 человека (2018 г.).

Семей — один из старейших городов Казахстана. Находится на главной водной артерии Казахстана — реке Иртыш, занимает территорию площадью 210 км². До мая 1997 года (массовое административное сокращение областей в Казахстане) был центром ныне упраздненной Семипалатинской области, территория которой ныне входит в состав Восточно-Казахстанской области. Является крупным железнодорожным узлом, связывающим Россию с южным и восточным регионами Казахстана. Имеет аэропорт и речной порт.

Сэкономь на путешествии в Семей!

История

Семипалатная крепость была основана царским воеводой Василием Чередовым и его отрядом в 1718 году на 18 км ниже по Иртышу от современного положения города и обозначила начало 200-летнего присутствия Российской империи в Прииртышье, заменившее почти столетнее иго Джунгарского ханства (1635-1756) на этих тюркских землях. Крепость была расположена на берегу Иртыша среди живописного соснового бора. Сейчас это место называется «Старая Крепость», и зимой там на лыжах и санках катаются семипалатинцы. Крепость получила название от развалин существовавшего неподалеку джунгарского городища Доржинкит. Монастырь был построен ламой Тархан-Торджи в начале XVII века. Семь храмов Доржинкита послужили основой для русского названия Семипалатинск. Об этих палатах русские знали с 1616 г. Г. Ф. Миллер, собравший о них предания, в 1734 г. застал эти палаты уже в полуразрушенном состоянии. Разрушены эти сооружения были в 1660-1670 гг. в ходе частых казахско-джунгарских войн. П. Палласу, посетившему Семипалатинск в конце 18 в., удалось ещё срисовать развалины этих палат. В подробном описании Семипалатинской крепости, относящемся к 1816 г., они уже не упоминаются.

В конце XIX века был местом политической ссылки. В 50-е гг. XIX в. в Семипалатинске состояли на военной службе Ч.Ч.Валиханов и сосланный писатель Ф. М. Достоевский. Здесь также учился и периодически жил известный казахский поэт Абай Кунанбаев. Окончил учительскую семинарию и известный казахский писатель Мухтар Ауэзов. Историю Семипалатинска и его окрестностей исследовал известный историк и географ Н. А. Абрамов.

После Октябрьской революции 1917 года советская власть была установлена 16 февраля 1918. В 1918-19 гг. город находился под властью белых.

В 1920—1928 центр губернии, в 1928—1932 — округа, с 1932 — Восточно-Казахстанской области, с 1939 — Семипалатинской области. В 1930 году через Семипалатинск прошла Туркестано-Сибирская железная дорога.

В 1997 году году указом Президента РК происходит объединение Семипалатинской и существовавшей Восточно-Казахстанской областей в Восточно-Казахстанскую область. Центром стал Усть-Каменогорск.

Промышленность

Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона сообщает следующие сведения о Семипалатинске и Семипалатинском уезде на момент начала 20-го века:

… 31965 жителей (магометан 41 %, православных 58 %); паровые мельницы; 3 больницы, 2 библиотеки, областной музей; 18 учебных заведения с 1954 учащимися; телефон. Городские расходы 98 тыс. руб.; … Уезд; в восточной ч. области; степь частью черноземная, частью глинисто-солонцеватая; 64479 кв. в.; 157 тыс. жителей; киргизов (78 %), оседлого населения киргизского и русского 30 %; земледелие, скотоводство, пчеловодство, рыболовство.

За советский период истории города была создана многоотраслевая мощная промышленность. Наибольшее развитие получили лёгкая и пищевая отрасли. Был построен большой (третий по Союзу) Семипалатинский мясоперерабатывающий комбинат, производивший высококачественную продукцию, в частности исключительно вкусную тушенку, большая часть которой шла на обеспечение армии.

Легкая промышленность города была представлена швейной фабрикой «Большевичка», Перчаточной фабрикой, комвольно-суконным комбинатом и др. Как и пищевые предприятия, эта отрасли промышленности ориентировалась на переработку продуктов местного животноводства. В чистой и мягкой воде Иртыша мылась шерсть аж из Австралии.

Интенсивно развивалась горнообогатительная отрасль. Были открыто и интенсивно отрабатывались многочисленные месторождения золота расположенные в Семипалатинской области. Среди открытых в то время месторождений следует особо выделить месторождения Бакырчик, Суздаль, Большевик.

Другое крупное предприятие — Цементный Завод производил цемент главным образом для нужд Семипалатинского ядерного полигона.

Распад Советского Союза, обретение Казахстаном независимости, начало рыночных реформ привели к почти полной ликвидации промышленности в Семипалатинске. Разом стали основные заводы. Затем они были непонятно кем приватизированы, но рыночным собственникам мало что досталось. Основной сферой экономики стал сбор лома цветных металлов. В СССР цветмет никого не интересовал. Медные и алюминиевые запчасти, проволока, провода в огромных количествах выбрасывались, образуя целые свалки. В 90-е годы сбор и вывоз в Китай собранного лома цветных металлов стал основной отраслью города. Когда валяющийся цветмет закончился, пришла очередь вставших предприятий. В лом превращались работающие моторы, холодильные установки, трансформаторы, линии электропередач. Под напором дешевого китайского импорта и в следствие разрыва экономических связей, фактически перестают существовать Мясокомбинат, фабрика Большевичка. Цементный завод обрастает долгами, и поставщики электроэнергии отрубают ток в самом разгаре технологического процесса. В результате огромные печи непрерывного отжига приходят в полную негодность.

Читайте так же:
Приготовление цементного раствора ручным миксером

В это время одним из основных видов экономической деятельности становится челночная торговля товарами народного потребления из Китая, Турции и т. д. Семипалатинск становится крупным транзитным центром. В нём формируются караваны с цветметом и шкурами в Китай, сюда же привозят китайский ширпотреб, продукты и напитки. Приметой времени стала очень дешёвая китайская водка в пластиковых бутылках. Впрочем, этот рынок местные производители отвоевали быстро, Семипалатинский Виноводочный Завод и другие, новые предприятия по производству водки, получают бурное развитие.

Горнообогатительная отрасль перенесла кризис несколько легче. В 90-х годах началась разработка месторождения угля Каражира, открытого в 70-х годах, но законсервированного, так как расположено оно на территории ядерного полигона. В связи с появлением технологии кучного выщелачивания становится выгодной отработка окисленных руд золота, ранее не добывавшихся по причине низкого содержания. Новую жизнь получат месторождения Мукур, Джерек, Миялы и другие.

Пожалуй нельзя сказать, что город оправился от краха 90-х годов. Большинство крупных предприятий развалилось, а новые не появляются из-за 30% налога на прибыль в Казахстане.

Архитектурные памятники

Семей — старый город с богатой историей. Один из интереснейших архитектурных объектов — здание краеведческого музея (бывший дом губернатора Семипалатинского уезда). Также в городе расположен один из семи музеев Ф. М. Достоевского, перед которым установлен парный бронзовый памятник «Чокан Валиханов и Ф.М.Достоевский».

  • Дом купца Степанова — памятник архитектуры второй половины XIX века.
  • Бывшая резиденция генерал-губернатора, построенная в 1856 году.
  • Мемориал «Сильнее смерти» — памятник жертвам ядерных испытаний.
  • Памятник Абаю.
  • Памятник Воинам-интернационалистам.

Инфраструктура

Семей — важный траспортный узел. Он расположен на пересечении Туркестано-Сибирской железной дороги, реки Иртыш и многочисленных автодорог. Через Иртыш проходит три моста: один железнодорожный, построенный в начале 20-го века, два автомобильных моcта и понтонная переправа. Старый мост располагается в восточной части города. В середине 90-х годов он исчерпал свой ресурс и возникла острая необходимость строительства нового моста через Иртыш. Была создана понтонная переправа через остров Кирова и начато строительство нового моста.

Строительство нового моста финансировалось в соответствии с договором о займе, подписанным между Республикой Казахстан и ОЕСФ правительства Японии. Участие в сооружении этого уникального объекта принимали японская фирма «IHI» и турецкая Аларко Алсим» с участием местных строителей. Длина главного пролёта моста составляет 750 м, общая длина 1086 м, ширина — 22 м (по мосту пролегают две трехполосные проезжие дороги, каждая полоса шириной 3,75 м). Строительство моста было начато в апреле 1998 года. По конструкции это висячий мост на двух опорах, аналогичный мосту Золотые Ворота в Сан-Франциско. Строительство закончилось в 2001 году.

Переименование

19 июня 2007 года депутаты маслихата (городского совета) проголосовали единогласно за переименование города в Семей. Мотивом переименования послужила «прочная ассоциация у инвесторов имени города с Семипалатинским ядерным полигоном».

21 июня 2007 г. указом Президента РК город Семипалатинск переименован в город Семей, подобно названию на казахском языке. В российской географической практике название не изменено — Семипалатинск.

Семипалатинский ядерный полигон

Город также печально прославился тем, что недалеко от него был создан Семипалатинский ядерный полигон, на котором в 1949 году было проведено испытание первой советской атомной бомбы. Суммарная мощность ядерных зарядов испытанных за период 1949-63 годы на Семипалатинском полигоне в 2 500 раз превысила мощность атомной бомбы, сброшенной на Хиросиму. Региону был нанесён ужасающий экологический урон. В 1991 году полигон был закрыт под давлением народного движения «Невада-Семипалатинск», ведомого известным казахским поэтом и общественным деятелем Олжасом Сулейменовым. После этого были закрыты все другие полигоны на планете и установлен мораторий на любые ядерные испытания в мире.

Читайте так же:
Цемент это химическая промышленность

Семей полигоны – тарихтың қасіретті беттері

Елбасының Вашингтон қаласында өткен Ядролық қауіпсіздік жөніндегі IV Саммитте жариялаған «Әлем. XXI ғасыр» Манифесін ілгерілету және Семей ядролық полигонының жабылуына 25 жыл толуын атап өту мақсатында Қазақстан Халқы Ассамблеясының бастамасымен қолға алынған «Ақ орамал» республикалық акциясы Қарағандыдағы Мұхтар Әуезов атындағы №5 балалар кітапханасында жалғасты.

«Ақ oрамал» акциясы негізіне дана халқымыздың ежелгі дәстүрі – татуластыру салты саналған әйел-ананың басындағы орамалын шешіп, жауласқандардың ортасына тастауы – олардың жанжалды тоқтатуына себеп болған. Осы іс-шараны өткізудегі мақсат Семей өңіріндегі атом полигоны және ядролық қарудың зардаптары жайлы мәліметтер беру.

Кітапхана қызметкерлері 1991 жылы Президент Н.Назарбаев Семей полигонын жабу туралы Жарлыққа қол қойғандығын, осы қасіретті тоқтатуға атсалысқан «Невада — Семей» қозғалысының маңызын атап өтті. Іс-шара барысында ашық кітап көрмесі «Тауқымет жаңғырығы. Семей ядролық полигонның жабылғанына – 25» ұйымдастырылып, «Атом проектісі», Кәріпбек Күйіков жайлы бейнебаяндар көрсетілген болатын.

Сондай-ақ, іс-шараға ядролық сынақтардың нәтижесінен зардап шеккен Роза Қосыбаева қатысты. Басынан кешкен оқиғаларымен бөлісті. Роза Смағұлқызының отбасы 1953 жылдан 1968 жылға дейін Бесқарағай ауданында тұрған. Айтуы бойынша күн сайын жарылыс болғанын аудан тұрғындары білмеген. Бірақ, бір жағдай болғанын сезген. Соққы толқындарынан терезелердің әйнектері сынған, үйдегі пештер ашылған. Кейін ғана аудан тұрғындарына ядролық қауіпсіздік жайында ескертілген. Тағы бір жарылыс болатын күні ауданға әскерлер мен құқық қорғау органдары өкілдері келіп, адамдар мен жан-жануарлардың қауіпсіз жерлерге шығарылғанын айтты. Бірнеше күннен кейін көп тұрғындар жұмыстарына, ал балалар сабақтарына барды. «Қарбыздың уақыты келгенде, ол мүлде жеуге келмейтін», –деді Роза Смағұлқызы. «Қарбыздың сырты жап-жасыл, ал іші тек бос күйінде болатын. Уақыт өте келе үй жануарлары ауыра бастады. Мысықтар мен иттердің жүндері түсе бастады. Оларды емдік дәрілермен емдеуге тырыстық, бірақ, ештеңе көмектеспеді. Кейбір сиырлар мүлдем жүнсіз қалды. Соған қарамастан ауыл тұрғындары сүттерді ішіп, сиырдың еттерін жеген болатын. Ауруханада жатудың өзі қиын болды. Перзентханада жатқан кезімде бір әйелдің қаңқасыз, сүйексіз бала туғанына көз жеткіздім», – деді Роза апай.

«Сол кездері Семей (бұрынғыСемипалатинск) қаласында осындай мүмкіндіктері жоқ балаларға аурухана болатын. Ол аурухананың маңынан бір тірі жан өтпейтін, ең болмаса қызметкерлердің кіргенін ешкім байқамаған. Бұл ғимарат қоршаулы болған. Сол ауруханада жатқан балалардың тағдыры не болғанын ешкім де білмейді. Ядролық қарудың осыншалық қауіпті екенін білмедім, балаларымның болашақтары мені көп алаңдатты. 1968 жылы Қарағанды қаласына көшіп келдік. Осы ядролық сынақтың кесірінен көптеген адамдар өмірлерімен қоштасты. Елімізде ядролық жарылыстың аяқталғаны қуантады»,–деп сөзін аяқтады.

Тарихы білу — тағылымды іс

Елбасы Н.Назарбаев: Тарих – өткеннің сабағы, алдағының кейінгіге өнегесі – деп айтқандай осыдан 100 жыл бұрын құрылған Алашорданың бүгінгі бейнесі – Тәуелсіз Қазақстан. Ал бүгінгі Қазақстанның алып жері Алаш арыстарының аманаты. Ахмет Байтұрсынұлының сөзімен айтқанда «Ел бүгіншіл, менікі ертең үшін», Мағжанның тілімен айтқанда «Мен жастарға сенемін» деп болашақ ұрпақ үшін тәуелсіздіктің алғышарттарын жасап кеткен еңбектері Егемен Қазақстанның қалыптасуының негізін қалауға мүмкіндік берді. Мысалы, "Біз кімбіз?", "Жұмыр жер бетінде қашан пайда болдық?", "Қай жерді мекен еттік?", "Тіліміз, мәдениетіміздің деңгейі қандай?". Біз Өр Алтай мен Атыраудың арасын мекен еткен сақтан қалған сарқыты, ғұннан қалған жұрнағы, үйсіннің жүріп өткен ізіміз. Біз қазақпыз! Ал қазақ тарихы тереңде жатыр.

Әрбір Қазақстан Республикасының азаматы өзінің өткен тарихын білуі тиіс. Өткен күннен алыс жоқ, Келер күннен жақын жоқ –демекші, ақ білектің күші, ақ найзаның ұшы сынға түскен жаугершілік заманда, яғни, 1458 жылы Әбілқайыр хандығынан іргесін бөлген Жәнібек пен Керей сұлтан Моғолстан жеріне Шу бойы мен Қозыбасыға ең алғаш еркіндіктің ақ жалауын тіккен еді. Тәуелсіздікке жету – оңай жолмен келген жоқ, ол бәрімізге мәлім. Бұл қазақ халқының ғасырлар бойы көздеген арман-мұраттарының орындалуы. Тәуелсіз мемлекетке айналу, бізге үлкен серпіліс, күш берді. Тарихи күш десе де болады. Біздің өз еркімізбен алға ұмтылуға, мемлекет болып өркендеуге жол ашылды. Тәуелсіз мемлекет бола салысымен, көптеген шұғыл сұрақтарға шешім табылды. Неше түрлі ауыртпашылық әкелген Семей полигоны жабылды, Арал теңізі мәселесі шешілді, тарихи мұра, мәдениетіміз, қазақ тілі қайта жаңғыртылды, табиғи байлығымызды өз иелігімізге қайтара алдық. Бүгін біз тариха үңілсек, Кеңес Одағы кезеңіндегі тарихты, сөзбен жеткізе алмайтын қиын өмірді еске алып жатамыз. Сонау Горбачёв бастаған қайта құру кезеңі ұлттық сана-сезімді оятты. Жаппай қазақ мектептерінің жабылуы, қазақ тілінде шығарылған газет-журналдар, мақалалар, кітаптардың сатылымнан жоғалуы, жоғарғы билеуші таптың басымдылығы, біздің ержүрек, батыл, намысшыл жандарымызды ызаландырды. Сөйтіп, халықтың ұлттық мүддесі үшін күреске жол ашылды.

Читайте так же:
Сколько цемента нужно чтобы получить бетон марки

Биыл — тарихи маңызы бар жыл. Алаш Орда үкіметінің құрылғанына 100 жыл толып отыр. 1917 жылы 13 желтоқсанда Алашорда үкіметі жарияланды. Осы жылы Орынбор қаласында бүкіл қазақ-қырғыз құрылтайы өткізіліп, нәтижесінде делегаттар қолдауымен "уақытша Ұлт Кеңесі" түріндегі билік органын құру және оған "Алаш Орда" деген атау беру туралы қаулы қабылданды. Астанасы ретінде қазіргі Семей қаласы танылған еді. Үкімет төрағалығына бірден үш адам ұсынылғанымен, көпшілік даусымен Әлихан Бөкейханов төраға болып сайланады. Отарлыққа қарсы күресе білген қайраткерлер қатарында А.Байтұрсынов, Халел және Жаһанша Досмұхамедовтер, М.Шоқай сынды ұлт ертеңі үшін тағдырын сынға, өмірін тәуекелге байлаған ұлт азаматтары болды. Сол кездегі бұратана халықты басып-жаншуда солақай саясатын жүргізе білген сұм Сталин аса айлалығымен аталған үкіметті құлатуға бар күшін салады. Үкіметті құруға атсалысқандарды кешіру туралы бұйрық бергенімен, кейін бәрін түгелдей жаппай қуғынға салады. Сол кездегі қараңғы халықтың саяси сауатсыздығын пайдаланған Кеңес үкіметінің жандайшаптары ағайын арасына от салып, Алаш Орда үкіметіне қарсы қояды. Ақырында сыртқы күштердің әсерінен Алаш Орда үкіметі таратылады. Осының бәрі, бізді 1986 жылғы Алматыда өткен желтоқсан оқиғаларына алып келеді. Себебі, жаңа алаңда өткен қазақ жастарының шерулері, тәуелсіздікке әкелген бастама десек, қателеспейміз. Бүгін міне, желтоқсан оқиғаларына 30 жыл. Уақыт келе, сол тарихи окиғаның мәнісін енді ғана ұға бастағандаймыз. Осы кезде қазағымның «уақыт алыстаған сайын, өткеніміз жаңғыра түседі»-деген сөзі есімізге еріксіз оралады. Қазіргі таңда, Қазақстанның өзіндік үні, пікірі, мәртебесі бар. Біз әлемдік деңгейде аяғымызды сенімді басып, басқа елдер бізбен санасатын мемлекетке айналдық. Мұндай нәтижеге қол жеткізу үлкен шараларды, іс-әрекеттерді талап етеді. Яғни, ішкі және сыртқы саясатты дұрыс жүргізу, халықтың әлеуметтік-экономикалық тұрғыда өркендеуін, дүниежүзілік қауымдастықта өркениетті мемлекеттермен білікті қарым-қатынас жасау, әрине бір адамның қолында емес. Бірақ, халық атынан үлкен дегдейде сөйлей алатын, сөзін құлақ салып тыңдайтын, мемлекетке бағыт-бағдар беріп отыратын ерекше тұлға, мемлекет басшысы – Президент. Тәуелсіздік жариялаған сәттен бастап, Қазақстанды күтіп отырған оқиғалардың мән-жайын түсіну, ұғыну, мемлекеттің одан әрi даму үрдiсiн болжау және халықтың талғамына сай, ең тиiмдi даму стратегиясын таңдауда жан-жақты, қайсар, жігерлі, саясат жүргізуде көшбасшы және ой-өрісі кең, интеллектуалды тұлға қажет еді. Мұндай тарихи міндетті Жаратушы осы қасиеттерге сай Елбасымыз — Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевқа бұйырды. Қазақстан 1991 жылы 16 желтоқсан тәуелсіз республика болып жарияланып, өз Еліміздің мемлекеттік рәміздері: Ту, Елтаңба және Әнұраны жарық көрді. Биылғы жылы осы ұлттық нақыштарымыздың 25 жылдығы аталып өтіледі. Нұрсұлтан Назарбаевтың «Біз Тәуелсіздікке аңсап, зарығып жеттік. Енді сол тәуелсіздіктің қасиетті белгілерін ерекше қадірлеуіміз, қастерлеуіміз керек» деген.«Еліміздің сыналатын бір тұсы осы» деген терең тебіреніске толы арнау сөзін қазақ елінде тұратын және өз Отаным деп білетін әрбір азамат жүрегінің терең түпкірінде сақтап, қашанда жадында ұстауы қажет. Қазақ елі Тәуелсіздігін алғаннан бері қуатты мемлекет ретінде қалыптасып, әлемнің алдыңғы қатарлы еліне айналу жолында талай белестерді бағындырды, тамыры тереңде жатқан төл тарихымыздың жаңа беттері ашылды. Осы қысқа ғана уақыт ішінде экономикалық және әлеуметтік маңызы зор жобаларды қолға алып, әлемдік деңгейдегі іс-шаралардың өтуіне ұйытқы бола білдік. Жаһандық мәселелер талқыға түскен кешегі ЕҚЫҰ-ның саммиті, Астана экономикалық форумы, Инвестициялық форум, Дүниежүзілік ислам экономикалық форумы жас мемлекетіміздің мерейін үстем етіп, абыройын асқақтатты. Ең бастысы, даму бағытын айқындап берді. Осындай көшелі істердің жалғасы ретінде Қазақстан былтырдан бері 166 жылдық тарихы бар EXPO-2017 көрмесін өткізу құқығы үшін күресіп келеді.

голоса
Рейтинг статьи
Ссылка на основную публикацию
Adblock
detector